Irga błyszcząca

Irga błyszcząca
[Cotoneaster lucidus] 

Krzew silnie rosnący, wyprostowany, gęsto ugałęziony, wysokości do 2 m, a nawet wyższy. Młode pędy owłosione. Liście jajowate lub jajowatoeliptycznie, długości 2-7 cm, ostro zakończone , u nasady szerokoklinowate, z wierzchu nagie i błyszczącozielone, od spodu owłosione (w młodości) lub nagie. Na jesieni brunatnoczerwone, pomarańczowe lub żółte. Kwiaty białe, z zaróżowionymi płatkami, w kwiatostanach po 3-12,  ukazują się w maju - czerwcu. Owoce czarne, kuliste, błyszczące, średnicy około 8 mm, zawierają zwykle po 3 nasiona.  Jest to jedna z najcenniejszych gatunków irgi o wszechstronnym zastosowaniu, bardzo rozpowszechniony w uprawie na terenie wielu krajów. Szczególnie powszechnie uprawiany w Rosji, zarówno w części europejskiej, jak i azjatyckiej. Odznacza się całkowita odpornością na niskie temperatury i znaczną wytrzymałością na suszę. Bardzo dobrze rośnie w dużych miastach i znosi zanieczyszczenie powietrza. Odznacza się też wieloma innymi zaletami. Jest to krzew obficie ulistniony i gęsto ugałęziony. Liście latem zdrowe i pięknie błyszczące, a jesienią przebarwiające się wspaniale. Doskonale znosi przycinanie i jest jednym z najcenniejszych krzewów żywopłotowych, u nas mało jeszcze w tym celu wykorzystywanym. Poza żywopłotami formowanymi może być także stosowany do sadzenia w grupach i używany na nie cięte szpalery w parkach i w zieleni osiedlowej. Rozmnażany w szkółkach krajowych i niedostatecznie rozpowszechniony.
Irgi to krzewy różnej wysokości, od niskich płożących do wysokich. Ustawienie liści skrętoległe. Liście pojedyncze, całobrzegie, krótkoogonkowe, opadające na zimę lub zimozielone. Kwiaty drobne, białe, różowawe, osadzone na gałązkach pojedynczo lub zebrane w kwiatostany (wierzchołki, baldachogrona). Działki i płatki (po 5) odstające lub wyprostowane. Owoce drobne, kuliste, czerwone lub czarne, z 2-5 nasionami w twardych łupinach. Należy do cennych krzewów ozdobnych, często spotykanych w uprawie. Są dekoracyjne ze względu na barwne owoce, obficie okrywające gałązki i długo utrzymujące się. Wymaga gleb dość żyznych, próchnicznych, dostatecznie wilgotnych i wapiennych. Najlepiej rosną na miejscach słonecznych i ciepłych. Znajduje zastosowanie w parkach, w przydomowych ogrodach i w zieleni osiedlowej. Doskonale znosi cięcie. Jedna z najlepszych odmian do stosowania na żywopłoty.

Grab pospolity

Grab pospolity
[Carpinus betulus]

Pochodzi ze środkowej i południowej Europy, Kaukazu, Turcji, Iranu.
Drzewo dorasta do wysokości 20 metrów, o dość szerokiej, często miotlastej koronie. Pień drzew samotnie rosnących niskie, pokryty gładką, popielatoszarą korą, zwykle o falistej powierzchni. W młodości rośnie dość wolno, po kilkunastu latach szybko. Ma pędy jednoroczne cienkie, wiotkie, młode nieco owłosione, w zimie szarobrązowe z jaśniejszymi przetchlinkami. Liście są eliptyczne lub jajowate, długości do 12 cm, na wierzchołku zaostrzone, u nasady zaokrąglone, na brzegach ostro, podwójnie piłkowane, obustronnie nagie lub tylko z włoskami na nerwach i w kątach nerwów od spodu. W jesieni przebarwiają się na kolor żółty.
Pączki przylegające do pędu pokryte są czerwonobrązowymi, orzęsionymi łuskami. Kwiaty rozwijają się w końcu kwietnia i na początku maja. Owocostany długości do 14 cm. Okrywa owocowa trójklapowa, pergaminowata, długości do 5 cm. Środkowa klapa okrywy 2-3 razy dłuższa od bocznych. Owoce dojrzewają we wrześniu -październiku. Zwykle corocznie bardzo obficie.
Jest jednym z najlepszych drzew na strzyżone żywopłoty i wysokie szpalery. Stosowany jest w parkach i zadrzewieniach krajobrazowych.
Znosi silne zacienienie. Najlepiej rośnie na glebach gliniastych i piaszczysto - gliniastych i żyznych. Odznacza się dużą zdolnością do regenerowania przyciętych gałęzi. Nie wymarza, ma niskie wymagania glebowe. Jest odporny na suszę, ale dobrze rośnie też w miejscach wilgotnych.

Głóg jednoszyjkowy

Głóg jednoszyjkowy
[Crataegus monogyna]

Pochodzi z Europy. Głóg to wysoki krzew lub niewielkie drzewo o szerokiej, gęstej koronie. Liście zmienne, głęboko klapowane, o wąskich klapach w liczbie 3-7 i szerokich wrębach między klapami. Dolna para klap prawie całobrzega, pozostałe tylko na wierzchołkach piłkowane. Liście na zimę opadają. Kwiaty białe obupłciowe z jednym słupkiem. Zebrane w baldachogrona silnie pachną i są miododajne. Zakwita w maju - czerwcu. Owoce elipsoidalne lub kuliste, czerwone o długości 7 - 10 mm, z jedną pestką. Długo utrzymują się na gałązkach.
Powszechnie stosowany na żywopłoty i nieformowane szpalery, wysadzany w zadrzewieniach i krajobrazowych (przydrożnych, śródpolnych). Doskonale znoszą przycinanie. Najlepiej rośnie na glebach zwięzłych, żyznych i średnio wilgotnych i w nasłonecznionym miejscu.

Dereń rozłogowy odm. złotokora

Dereń rozłogowy odm. złotokora


[Cornus stolonifera Flaviramea]

Krzew podobny do derenia białego, również rozrastający się szeroko, dzięki pokładającym się i zakorzeniającym gałęziom. Pędy i gałęzie zielonożółte, błyszczące, krzew często spotykany w parkach. Liście eliptyczne lub szerokolancetowate, długości 6-12 cm, z wierzchu ciemnozielone, od spodu niebieskawe i przylegająco owłosione. Kwiaty żółtawobiałe, owoce białe. Występuje w części wschodniej Ameryki Północnej. Zwykle nie odróżniany od derenia białego. Szczególnie polecany na niskie, podmokłe tereny o glebach torfiastych i bagiennych. W dużych parkach sadzić należy na brzegach rozległych łąk, nad brzegami wód i w podobnych miejscach. Wytrzymały na mrozy i na zanieczyszczenie powietrza w miastach i w okręgach przemysłowych. Polecany także do zadrzewień osiedlowych.

Dereń jadalny, właściwy

Dereń jadalny, właściwy
[Cornus mas]

   Krzew lub niskie drzewo o szerokiej koronie. Młode pędy owłosione, w jesieni zielonoszare, od strony nasłonecznionej zwykle zaczerwienione. Pień i grube gałęzie pokryte płatkowato łuszczącą się korowiną. Drewno bardzo twarde. Pączki (w zimie) zróżnicowane na kwiatowe (większe, kuliste, na trzoneczkach) i liściowe (wydłużone, siedzące). Liście jajowato - eliptyczne, długości 4-10 cm, na wierzchołku zaostrzone, u nasady zaokrąglone lub klinowate, z obu stron zielone i pokryte (przynajmniej młode) przylegającymi włoskami. Na jesieni liście brazowoczerwone i czerwone. Kwiaty drobne, złocistożółte, pachnące, ukazują się wiosną (marzec - kwiecień) przed rozwojem liści. Owoce ciemnoczerwone, elipsoidalne, długości 1,5-2 cm, z dużą, twardą pestką. Dojrzewają we wrześniu - październiku.
    Występuje w południowo - wschodniej europie, na Kaukazie, w Azji Mniejszej. rośnie w widnych lasach dębowych i grabowych (w poszyciu) oraz na suchych, słonecznych zboczach jarów i dolin.
   Od dawna uprawiany w wielu  krajach, także poza granicami naturalnego zasięgu (również w Polsce). Dawniej szczególnie ceniony jako drzewo owocowe. Całkowicie wytrzymały na mrozy i bardzo wytrzymały na suszę. Wymaga gleb żyznych, przepuszczalnych, zasobnych w związki wapnia (zasadowych). Dobrze rośnie w warunkach miejskich. Bardzo efektowny i dekoracyjny w okresie kwitnienia oraz jesienią, gdy dojrzewają owoce, a następnie intensywnie przebarwiają się liście. Zimą gałązki z pączkami kwiatowymi nadają się do pędzenia, podobnie jak gałązki forsycji. Doskonały krzew dla dużych parków i zieleni osiedlowej. Powinien znaleźć szersze zastosowanie w południowo - wschodniej Polsce. Sadzić należy pojedynczo na trawnikach i na obrzeżach dużych skupień drzew. Obficie owocuje tylko w miejscach słonecznych. Nadaje się na cięte żywopłoty. Rozmnaża się z nasion. Owoce używane na nalewki, dżemy i galaretki. W stanie pełnej dojrzałości (po opadnięciu) słodkie i smaczne.

Dereń biały Aurea odmiana białobrzegowa

Dereń biały Aurea odmiana białobrzegowa
[Cornus alba Aurea Elegantissima (argenteo-marginata,variegata)]

Pochodzi ze wschodniej Europy, Syberii, Chin, Korei. Krzew wysokości do 2-3 metrów osiągający taką samą wysokość. Bardzo szeroko rozrastający się dzięki pokładającym się i zakorzeniającym gałęziom. Na wolnych przestrzeniach i na glebach wilgotnych tworzy z biegiem lat szerokie, gęste kępy.
Pędy i starsze gałęzie jaskrawoczerwone, błyszczące, szczególnie intensywnie zabarwione w zimie. Kolor ten jest tym silniejszy, im krzew ma bardziej słoneczne stanowisko. Jesienią czerwonofioletowe. Młode pędy w lecie pokryte sinym nalotem. Liście jajowate lub jajowato-eliptyczne, u nasady zaokrąglone, długości 4-8 cm, od spodu sinozielone. Liście są całkowicie żółte. Nerwów bocznych zwykle 6 par. Po utracie liści bardzo dekoracyjny ze względu na jaskrawoczerwone gałęzie. Kwiaty żółtawe, w niewielkich, płaskich baldachogronach średnicy 5 cm. Kwitnie w maju - czerwcu, a następnie powtarza kwitnienie aż do jesieni. Owoce sinobiałe lub niebieskawe, dojrzewają w sierpniu -październiku.
Można przycinać i stosować na żywopłoty. W dużych parkach należy sadzić pojedynczo lub w grupach na dużych powierzchniach otwartych łąk i trawników.
Najzupełniej wytrzymały na mrozy i mało wymagający w stosunku do gleby. Najlepiej rośnie na glebach wilgotnych, nawet podmokłych, torfiastych (łąkowych), jednocześnie jest wytrzymały na suszę i mróz. Znosi zanieczyszczenie powietrza i dobrze rośnie w miastach i w okręgach przemysłowych. Najkorzystniej rośnie w pełnym oświetleniu i najefektowniej się przebarwia. Można przycinać i stosować na żywopłoty i szerokie szpalery. Bardzo ozdobny w okresie bezlistnym. Dereń jest jednym z podstawowych zadrzewień miejskich, głównie w nowych osiedlach, lecz także przydrożnych, wiejskich, w ośrodkach rekreacyjnych i innych. W dużych parkach należy sadzić pojedynczo lub w grupach na dużych powierzchniach otwartych łąk i trawników. Pamiętać należy, że krzew ten rozrasta się szeroko i jest ekspansywny. W szkółkach rozmnaża się z sadzonek zdrewniałych. Młode rośliny rosną szybko.